Els Schelfhout

Over de Belgische bijdrage aan vrije en transparante verkiezingen in 2010 in Rwanda (nr. 4-1004)
(02-07-2009)

Vraag aan de heer Karel De Gucht, vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken

De heer Olivier Chastel, staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken, belast met de Voorbereiding van het Europese Voorzitterschap, toegevoegd aan de minister van Buitenlandse Zaken, antwoordt.
 


2010 is een verkiezingsjaar voor de regio van de Grote Meren. Zowel in de DRC als in Burundi en in Rwanda worden verkiezingen georganiseerd.

In Rwanda vinden in augustus volgend jaar presidentsverkiezingen plaats. De vorige verkiezingen onder het FPR, namelijk de presidentsverkiezingen in 2003 en de parlementsverkiezingen in 2008, werden gekenmerkt door de criminalisering van de politieke oppositie, het belemmeren van de persvrijheid, het creëren van een sfeer van angst en vrees onder de bevolking en de afwezigheid van een onafhankelijke en transparante verkiezingscommissie.

Bij de komende verkiezingen zal de oppositie in Rwanda en uit de diaspora alvast met twee voorspelbare obstakels worden geconfronteerd: moeilijkheden bij de erkenning en de registratie van politieke groeperingen als politieke partij en een gebrek aan beweegruimte die voor vrije en veilige deelname aan de verkiezingscampagne onontbeerlijk is.

Het Rwandese regime wordt vaak geprezen om zijn economische ontwikkeling. De grote ongelijkheid in die ontwikkeling wijst er echter op dat dit maar een façade is van een autoritair regime dat een democratische cultuur – waaraan vrije en transparante verkiezingen en ruimte voor oppositie inherent zijn – en de vrije werking van mensenrechtenactivisten en journalisten belemmert. Onvoorwaardelijke diplomatieke en ontwikkelingssamenwerking met zo’n regime draagt eigenlijk bij tot de instabiliteit in Rwanda en in de regio van de Grote Meren.

Ik heb vernomen dat bepaalde staten de intentie hebben in hun ambassade in Kigali iemand aan te stellen die zal instaan voor de opvolging van het verkiezingsproces in Rwanda. Aangezien ons land reeds de intentie getoond heeft om zich te engageren in de organisatie van de verkiezingen in DRC en Burundi, onder meer door het vrijmaken van financiële middelen, zou ik graag vernemen wat de intenties zijn voor de presidentsverkiezingen in Rwanda.

Zal België ook middelen ter beschikking stellen voor de organisatie van de presidentsverkiezingen in Rwanda? Zo ja, welke en zijn daar voorwaarden aan verbonden, eventueel gebaseerd op de aanbevelingen uit het rapport van de EU-observatiemissie dat begin dit jaar verschenen is?

Wat is ons land bereid te doen om de registratie van politieke partijen uit de oppositie te vergemakkelijken? Zullen de Belgische ambassadeur in Rwanda en de Belgisch gezant voor de regio van de Grote Meren het verkiezingsproces actief volgen? Is ons land bereid bilateraal en via de Europese Unie bij de Rwandese autoriteiten aandacht te vragen voor de verbetering van de situatie van de politieke oppositie, de mensenrechtenactivisten en de journalisten en druk uit te oefenen voor een vrij en veilig verkiezingsproces?

Antwoord Ik lees het antwoord van de minister van Buitenlandse zaken.

Mijn diensten zullen de presidentsverkiezingen in Rwanda in 2010 van nabij volgen. We beschouwen die verkiezingen immers als een belangrijke aanwijzing voor de democratisering in dat land, die we altijd proberen te steunen.

We hebben de parlementsverkiezingen van september 2008 met belangstelling gevolgd en we hebben het rapport van de Europese waarnemers aandachtig gelezen. Dat rapport bevat inderdaad een reeks aanbevelingen om het kiessysteem en de democratie in Rwanda te verbeteren. De omvang van onze financiële steun aan de organisatie van de verkiezingen zal afhangen van de mate waarin de National Election Commission van Rwanda deze aanbevelingen uitvoert.

We wensen onze inzet voor vrije en democratische verkiezingen in Rwanda ook uit drukken in financiële steun voor de media en het middenveld, onder andere voor sensibilisering en observatie. Tot nog toe hebben we relatief weinig concrete steunaanvragen gekregen? Het is dan ook nog te vroeg om precies te zeggen welke programma’s op een Belgische bijdrage zullen kunnen rekenen.

Het is evident dat onze diplomaten zullen blijven pleiten voor de vrije ontwikkeling van politieke partijen en, meer in het algemeen, voor de bescherming van de mensenrechten, waaronder het recht op vrije meningsuiting. Daarvoor zullen we ongetwijfeld kunnen rekenen op de steun van de andere EU-lidstaten. Dat laatste punt zal bijzonder belangrijk zijn omdat de volgende Rwandese verkiezingen zullen samenvallen met het Belgische voorzitterschap van de Europese Raad.

Specifieke aandacht moet ook gaan naar de Europese observatiemissie waarin Belgische parlementsleden een belangrijke rol kunnen spelen.

Els Schelfhout De intenties zijn goed. Ik mis echter concrete antwoorden. Zo zal de omvang van eventuele steun afhangen van de mate waarin de National Election Commission de aanbevelingen uit het rapport van de Europese waarnemers bij de verkiezingen van 2008 uitvoert. Wie zal dat controleren?

Diplomaten zullen pleiten voor het recht op vrije meningsuiting. Ik verneem echter niet of onze diplomaten de oppositiekandidaten indien nodig ook zullen kunnen beschermen. Ik stel ook vast dat er plannen zijn voor een observatiemissie. Ik zal dat alles van nabij volgen. Ik hoop dat de volgende maanden meer duidelijkheid zullen brengen.



Terug naar het overzicht